FİİLİMSİLER (EYLEMSİLER) KONU ANLATIMI / FİİLİMSİLER YANSIT ANLAT



Ekleyen: DersTurkce.COM | Okunma Sayısı: 7305

TÜRKÇE DERS NOTLARI 

 

 

FİİLİMSİLER (EYLEMSİLER) KONU ANLATIMI


         >   Fiillerden türemiş olmakla birlikte bir fiil gibi çekimlenemeyen olumlu, olumsuz şekilleri yapılabilen ve cümlede isim, sıfat, zarf gibi görevlerde kullanılan sözcüklerdir.

         >   Eylemsiler eylemden türeyen ancak eylemin bütün özelliklerini göstermeyen sözcüklerdir.

         >   Eylemsiler tümcede ad soylu sözcüklerin görev ve özelliklerini taşırlar. Yan cümlecik kurarlar.Kısaca fiile benzeyen fakat kip ve kişisi olmayan kelimelere fiilimsi denir.

ÖRNEK SORU:  (1985-FL)

Fiil kök ya da gövdelerinden türeyen,

tamlayıcı cümlecik kuran, çekimi olmayan kelime çeşitlerinin ortak adı nedir?

   A) İsim-fiil         B) Sıfat-fiil      C) Bağ-fiil         D) Fiilimsi


 

 

Fiilimsiler üç grupta incelenir:



A)   İSİM FİİL (AD EYLEM)

      >   Fiillere "-mak, -mek" , "-ma, -me", "-ış, -iş, -uş, -üş" eklerinin getirilmesiyle yapılır. Türetilen bu kelimelere mastar; türetmede kullanılan eklere mastar eki denir. İsim çekim eklerini alabilirler.

ÖRNEKLER:

"Kitap okumayı severim."

"Soru çözmek zevkli bir uğraş."

"Onun şiir okuyuşunu görmeliydiniz." Cümlelerindeki altı çizili sözcükler isim – fiildir

 

NOT 1: Bazı sözcükler aslında isim-fiil ekleriyle türediği hâlde, zamanla isimleşmiş, yani fiilimsi özelliğini kaybetmiş olabilir.

ÖRNEKLER:

"Biraz daha yemek alabilir miyim?"

"Bu kazmayı içeri götür."

“Bakkaldan üç ekmek aldı.” 

"Derste yağış türlerini inceledik." Cümlelerinde altı çizili sözcükler isim-fiil değildir. Artık bir kalıcı isim oluşturmuştur.          (Dondurma, danışma, kavurma, kızartma, çakmak, yemek, ekmek, alış veriş, gösteriş, direniş...)

 

NOT 2: “-me, -ma” ekleriyle türeyen mastarlardan bazıları sıfat olarak kullanılabilir.

Süzme bal, asma köprü, yapma çiçek...

 

NOT 3:  “-me, -ma” ekleri olumsuzluk ekiyle karıştırılmamalıdır.

    Bu hafta işe gitme.   (Olumsuz fiil)

    Tatile gitme hazırlıkları başladı.  (İsim-fiil)

 

NOT 4: “-iş” ekini alan bazı kelimeler isim-fiil, isim ve fiil görevinde kullanılabilir.

            Yurda giriş işlemleri başladı. (İsim-fiil)

            Binanın girişi çok berbattı. (İsim)

                                       Hiç çekinmeden rakiplerine girişti. (Fiil)

 

B)   SIFAT FİİL (ORTAÇ)

        >  Fiillere "-en,-an,-esi, -ası, -mez,-maz, -ar,-er,-dık, -dik,-duk,-dük,-acak,         -ecek, -mış,      -miş,-muş,-müş" eklerinin getirilmesiyle yapılır. Sıfat görevinde kullanılırlar. Niteleme sıfatı sayılırlar.

 

Tanıtanıdık  (adam)                      kırılkırılası   (eller)...

 

ÖRNEKLER:

"Görünen köy kılavuz istemez."                             "Öpülesi elleri vardı analarımızın."

"Bu şehirde anlaşılmaz olaylar oluyor."                "Görür gözüm görmez oldu."

"Size biraz bilinmedik fıkralar anlatayım."           "Çözülecek soruları da yanında getir."

"Kızarmış ekmekler ne güzel kokuyor."                “Yetişmiş insan kıymetlidir.”

Cümlelerinde altı çizili sözcükler sıfat-fiildir.

 

NOT 1: Kimi zaman sıfat-fiiller çekimli fiillerle karışabilir.

ÖRNEKLER:

  • Görünmez kaza  (Sıfat-fiil)    
  • Buradan bizim ev görünmez. (Fiil)

 

NOT 2: Sıfat-fiiller bir isimden önce değil de yalnız kullanılırsa isimleşmiş sıfat-fiil adını alır ve isim gibi kullanılır.

ÖRNEKLER:

  • Bayrama katılan öğrencilere izin verildi.  (Sıfat-fiil)  
  • Bayrama katılanlara izin verildi. (İsim)              Yeni binenler çok konuşuyordu.
  • Ne gelenim var ne gidenim.                         /       Seni arayan babanmış.

 

NOT 3: Ad-eylemler ve sıfat-eylemler ek eylem alarak yüklem olurlar.

ÖRNEKLER:

  • Ölüm hayatı tazelemektir.      /       Bu tanıdık adamdır.

 

C) ZARF FİİL (BAĞ FİİL / ULAÇ )

>   Fiillere, bağ-fiil eki dediğimiz eklerin getirilmesiyle yapılır. Bağ - fiiller cümlede genellikle zarf olarak kullanılır. Zarf-fiiller çoğunlukla bağlama göreviyle kullanıldığı için bir adı da bağ-fiildir. Zarf-fiiller çekim eki almaz.

 

Ekleri şunlardır:

“—()p ,(-ıp, -ip, -up, -üp), -arak (-erek), -a (-e), -ınca (-ince, -unca, -ünce), -madan(meden),     -maksızın (-meksizin), -dıkça (-dikçe, -dukça, -dükçe, -tıkça, -tikçe, tukça, -tükçe), -alı (-eli ),       -ken, -dığında (-diğinde, -duğunda, -düğünde, -tığında, -tiğinde, -tuğunda,-tüğünde), -asıya (-esiye), -diği halde, -eceği zaman, -dikten sonra, -diği gibi, -eceği gibi, -ecek kadar, -miş kadar… ”

 

ÖRNEKLER:

"Çalışınca elbette başarılı olursun."                  "Gittikçe artıyor yalnızlığımız."

"Okumadan nasıl karar verebilirim?"                "Eve gidip gelecekti."

"Kitap okurken sanki kendinden geçerdi."       "İçeri girer girmez konuşmaya başladı."

"Gözlerimin içine bakarak konuşuyordu."        "Bu şehre geleli tam altı yıl olmuştu."

"Kardeşim yanımıza koşa koşa gelmişti."        “Sınıfa gülerek girdi.”

 

Cümlelerinde altı çizili sözcükler bağ - fiildir. Görüldüğü gibi yüklemin durumunu ya da zamanını bildirerek onun zarfı olmuşlardır.

 

 

 Filler Konu Anlatımı İçin Tıklayınız...

 Fiillerde Anlam  Anlatımı İçin Tıklayınız...

 Fiillerde Zaman Konu Anlatımı İçin Tıklayınız...

 Genel Konu Anlatımı Kategorisine Ulaşmak İçin Tıklayınız...





SON EKLENEN YAZILAR
2013-2014 EDEBİYAT GRUBU DERSLERİ SENE SONU ZÜMRE ÖĞRETMENLERİ TOPLANTISI TUTANAĞI2013?2014 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI 2. DÖNEM, TÜRK EDEBİYATI, DİL VE ANLATIM DERSLERİ, SENE SONU ZÜMRE ÖĞRETMENLERİ TOPLANTI TUTANAĞIEğitimde Etkili İletişim ve Sınıf Yönetimi Öğretmen Seminer Çalışması Slayt Sunu İndirEğitimde İdeal Öğretmen ve Rehberlik Sunusu Öğretmen Seminer Çalışması 20142014 Sosyal Kültürel Etkinlikler Öğretmen Seminer Çalışması
Sosyal, Kültürel, Sanatsal Etkinliklerin Değerlendirilmesi Seminer Çalışması İndirEğitim Öğretimde Çevre Olanaklarının Kullanılması Öğretmen Seminer ÇalışmasıProje Hazırlama Teknikleri ve Örnek Projelerin İncelenmesi Öğretmen Seminer Çalışması 2014Dezavantajlı Çocukların Eğitim Hakları Seminer Çalışması Slayt Sunu İndir 20142014 Okul ve Çevre Güvenliği Öğretmen Seminer Çalışması
2014 Okul Akademik Başarısının Değerlendirilmesi Seminer Çalışması SunusuOkul Akademik Başarısının Değerlendirilmesi Seminer Çalışması2014 Seçmeli Ders Uygulamaları Seminer Çalışmasıİlköğretim Kurumları (İlkokul ve Ortaokul) Haftalık Ders Çizelgesinin uygulaması Seminer Çalışması 20142014 Zümre öğretmenler tarafından öğretim programları ile ders kitaplarının incelenmesi seminer çalışması
Güncellenen okul öncesi eğitim programının incelenmesi sunusu indirGüncellenen okul öncesi eğitim programının incelenmesi seminer çalışması 2014Okul Öncesi Eğitiminin Yaygınlaştırılması Seminer Çalışması Haziran 2014Birleştirilmiş Sınıflar Haftalık Ders ProgramlarıAtlastan cepkenli yiğit akıncı /AKINCI TÜRKÜSÜ
Bu sayfada yer alan bilgilerin her hakkı, aksi ayrıca belirtilmediği sürece dersturkce.com'a aittir. Sitemizde yer alan dosya ve içeriklerin telif hakları dosya ve içerik gönderenlerin kendilerine veya yetki verdikleri kişilere aittir. Sitemiz hiç bir şekilde kâr amacı gütmemektedir ve sitemizde yer alan tüm materyaller yalnızca bilgilendirme ve eğitim amacıyla sunulmaktadır. Telif hakkına sahip olan dosyaları lütfen iletişim bölümünden bize bildiriniz. Dosya 72 saat içerisinde siteden kaldırılır.Telif Hakkı Hakkında|Editör, ziyaretçi ya da üyelerimiz tarafından eklenen hiç bir içerikten dersturkce.com sorumlu değildir.İLETİŞİM:dersturkcem@gmail.com
    Sitemiz hiçbir şekilde kar amacı gütmemektedir ve sitemizde yer alan tüm materyaller yalnızca bilgilendirme ve eğitim amacıyla sunulmaktadır.