FİİLİMSİLER (EYLEMSİLER) KONU ANLATIMI / FİİLİMSİLER YANSIT ANLAT



Ekleyen: DersTurkce.COM | Okunma Sayısı: 7498

TÜRKÇE DERS NOTLARI 

 

 

FİİLİMSİLER (EYLEMSİLER) KONU ANLATIMI


         >   Fiillerden türemiş olmakla birlikte bir fiil gibi çekimlenemeyen olumlu, olumsuz şekilleri yapılabilen ve cümlede isim, sıfat, zarf gibi görevlerde kullanılan sözcüklerdir.

         >   Eylemsiler eylemden türeyen ancak eylemin bütün özelliklerini göstermeyen sözcüklerdir.

         >   Eylemsiler tümcede ad soylu sözcüklerin görev ve özelliklerini taşırlar. Yan cümlecik kurarlar.Kısaca fiile benzeyen fakat kip ve kişisi olmayan kelimelere fiilimsi denir.

ÖRNEK SORU:  (1985-FL)

Fiil kök ya da gövdelerinden türeyen,

tamlayıcı cümlecik kuran, çekimi olmayan kelime çeşitlerinin ortak adı nedir?

   A) İsim-fiil         B) Sıfat-fiil      C) Bağ-fiil         D) Fiilimsi


 

 

Fiilimsiler üç grupta incelenir:



A)   İSİM FİİL (AD EYLEM)

      >   Fiillere "-mak, -mek" , "-ma, -me", "-ış, -iş, -uş, -üş" eklerinin getirilmesiyle yapılır. Türetilen bu kelimelere mastar; türetmede kullanılan eklere mastar eki denir. İsim çekim eklerini alabilirler.

ÖRNEKLER:

"Kitap okumayı severim."

"Soru çözmek zevkli bir uğraş."

"Onun şiir okuyuşunu görmeliydiniz." Cümlelerindeki altı çizili sözcükler isim – fiildir

 

NOT 1: Bazı sözcükler aslında isim-fiil ekleriyle türediği hâlde, zamanla isimleşmiş, yani fiilimsi özelliğini kaybetmiş olabilir.

ÖRNEKLER:

"Biraz daha yemek alabilir miyim?"

"Bu kazmayı içeri götür."

“Bakkaldan üç ekmek aldı.” 

"Derste yağış türlerini inceledik." Cümlelerinde altı çizili sözcükler isim-fiil değildir. Artık bir kalıcı isim oluşturmuştur.          (Dondurma, danışma, kavurma, kızartma, çakmak, yemek, ekmek, alış veriş, gösteriş, direniş...)

 

NOT 2: “-me, -ma” ekleriyle türeyen mastarlardan bazıları sıfat olarak kullanılabilir.

Süzme bal, asma köprü, yapma çiçek...

 

NOT 3:  “-me, -ma” ekleri olumsuzluk ekiyle karıştırılmamalıdır.

    Bu hafta işe gitme.   (Olumsuz fiil)

    Tatile gitme hazırlıkları başladı.  (İsim-fiil)

 

NOT 4: “-iş” ekini alan bazı kelimeler isim-fiil, isim ve fiil görevinde kullanılabilir.

            Yurda giriş işlemleri başladı. (İsim-fiil)

            Binanın girişi çok berbattı. (İsim)

                                       Hiç çekinmeden rakiplerine girişti. (Fiil)

 

B)   SIFAT FİİL (ORTAÇ)

        >  Fiillere "-en,-an,-esi, -ası, -mez,-maz, -ar,-er,-dık, -dik,-duk,-dük,-acak,         -ecek, -mış,      -miş,-muş,-müş" eklerinin getirilmesiyle yapılır. Sıfat görevinde kullanılırlar. Niteleme sıfatı sayılırlar.

 

Tanıtanıdık  (adam)                      kırılkırılası   (eller)...

 

ÖRNEKLER:

"Görünen köy kılavuz istemez."                             "Öpülesi elleri vardı analarımızın."

"Bu şehirde anlaşılmaz olaylar oluyor."                "Görür gözüm görmez oldu."

"Size biraz bilinmedik fıkralar anlatayım."           "Çözülecek soruları da yanında getir."

"Kızarmış ekmekler ne güzel kokuyor."                “Yetişmiş insan kıymetlidir.”

Cümlelerinde altı çizili sözcükler sıfat-fiildir.

 

NOT 1: Kimi zaman sıfat-fiiller çekimli fiillerle karışabilir.

ÖRNEKLER:

  • Görünmez kaza  (Sıfat-fiil)    
  • Buradan bizim ev görünmez. (Fiil)

 

NOT 2: Sıfat-fiiller bir isimden önce değil de yalnız kullanılırsa isimleşmiş sıfat-fiil adını alır ve isim gibi kullanılır.

ÖRNEKLER:

  • Bayrama katılan öğrencilere izin verildi.  (Sıfat-fiil)  
  • Bayrama katılanlara izin verildi. (İsim)              Yeni binenler çok konuşuyordu.
  • Ne gelenim var ne gidenim.                         /       Seni arayan babanmış.

 

NOT 3: Ad-eylemler ve sıfat-eylemler ek eylem alarak yüklem olurlar.

ÖRNEKLER:

  • Ölüm hayatı tazelemektir.      /       Bu tanıdık adamdır.

 

C) ZARF FİİL (BAĞ FİİL / ULAÇ )

>   Fiillere, bağ-fiil eki dediğimiz eklerin getirilmesiyle yapılır. Bağ - fiiller cümlede genellikle zarf olarak kullanılır. Zarf-fiiller çoğunlukla bağlama göreviyle kullanıldığı için bir adı da bağ-fiildir. Zarf-fiiller çekim eki almaz.

 

Ekleri şunlardır:

“—()p ,(-ıp, -ip, -up, -üp), -arak (-erek), -a (-e), -ınca (-ince, -unca, -ünce), -madan(meden),     -maksızın (-meksizin), -dıkça (-dikçe, -dukça, -dükçe, -tıkça, -tikçe, tukça, -tükçe), -alı (-eli ),       -ken, -dığında (-diğinde, -duğunda, -düğünde, -tığında, -tiğinde, -tuğunda,-tüğünde), -asıya (-esiye), -diği halde, -eceği zaman, -dikten sonra, -diği gibi, -eceği gibi, -ecek kadar, -miş kadar… ”

 

ÖRNEKLER:

"Çalışınca elbette başarılı olursun."                  "Gittikçe artıyor yalnızlığımız."

"Okumadan nasıl karar verebilirim?"                "Eve gidip gelecekti."

"Kitap okurken sanki kendinden geçerdi."       "İçeri girer girmez konuşmaya başladı."

"Gözlerimin içine bakarak konuşuyordu."        "Bu şehre geleli tam altı yıl olmuştu."

"Kardeşim yanımıza koşa koşa gelmişti."        “Sınıfa gülerek girdi.”

 

Cümlelerinde altı çizili sözcükler bağ - fiildir. Görüldüğü gibi yüklemin durumunu ya da zamanını bildirerek onun zarfı olmuşlardır.

 

 

 Filler Konu Anlatımı İçin Tıklayınız...

 Fiillerde Anlam  Anlatımı İçin Tıklayınız...

 Fiillerde Zaman Konu Anlatımı İçin Tıklayınız...

 Genel Konu Anlatımı Kategorisine Ulaşmak İçin Tıklayınız...





SON EKLENEN YAZILAR
2014-2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI İŞ GÜNÜ TAKVİMİ (MEB TAKVİM)ZAMANSIZ TİYATRO METNİTürkçem Eyvah! / 2 Perdelik KomediİKİ PERDELİK OYUN / Süslü Saksı ÇıkmazıSizin Eseriniz Skeci - Orman Haftası İçin Oyun
İNSAN TORNASI OYUNU / Öğretmen İnsan TornasıORTA OYUNU NASIL ORTAYA ÇIKTI ?OĞLUM BİR KADINLA EVLENİYOR / MÜZİKLİ OYUNMucit Rıfkı Oyunu - Bilim ve teknoloji teması için uygun olabilir -drama etkinliğiERENLER SOFRASI TİYATRO METNİ / Mevlana , Aşık Veysel , Karacaoğlan , Köroğlu Hepsi Bu Orotoryo'da (DerinMavi)
MAHALLE KAVGASI OYUNU SKECİ / KISA ÇOCUK SKECİKÜTÜPHANE OYUNU SKECİ / Kütüphaneler Haftası ile ilgili SkeçKÖY - NET SKEÇ OYUNU / KÖY HAYATI OYUNUKOMŞU KÖYÜN DELİSİ TİYATRO OYUNU TAMAMI / 9 SAHNEDEN OLUŞUYORKaragöz Hacivat Flash Animasyonlar / Karagöz Hacivat Örnek Oyunu
KABADAYI OKULU SKECİ / SINIF İÇİ SKEÇ OYUNUİSTİKLAL MARŞI?NIN KABULÜYLE İLGİLİ SKEÇ / 12 Mart'ta sahneleyebilirsinizEVLİLİK YIL DÖNÜMÜ / SKEÇEĞİTİM ADINA! / TİYATRO METNİDünyayı Yanağından Öptük / İki perde müzikal oyun
Bu sayfada yer alan bilgilerin her hakkı, aksi ayrıca belirtilmediği sürece dersturkce.com'a aittir. Sitemizde yer alan dosya ve içeriklerin telif hakları dosya ve içerik gönderenlerin kendilerine veya yetki verdikleri kişilere aittir. Sitemiz hiç bir şekilde kâr amacı gütmemektedir ve sitemizde yer alan tüm materyaller yalnızca bilgilendirme ve eğitim amacıyla sunulmaktadır. Telif hakkına sahip olan dosyaları lütfen iletişim bölümünden bize bildiriniz. Dosya 72 saat içerisinde siteden kaldırılır.Telif Hakkı Hakkında|Editör, ziyaretçi ya da üyelerimiz tarafından eklenen hiç bir içerikten dersturkce.com sorumlu değildir.İLETİŞİM:dersturkcem@gmail.com
    Sitemiz hiçbir şekilde kar amacı gütmemektedir ve sitemizde yer alan tüm materyaller yalnızca bilgilendirme ve eğitim amacıyla sunulmaktadır.